Borsada deprem etkisi! Dev şirketlerde devasa açığa satış

Haber Özeti: Borsa İstanbul'da 18 Şubat Çarşamba günü BİST 100 endeksi 14.259,90 puana yükselirken, 262,69 milyar TL'lik hacmin büyük bir kısmı açığa satış işlemlerinden geldi. Türk Hava Yolları, 6,3 milyar TL'lik rekor açığa satış hacmiyle listenin başında yer aldı.

BORSA İSTANBUL'DA EN ÇOK HANGİ HİSSELER AÇIĞA SATILDI?

Borsa İstanbul'da haftanın ortasında gerçekleşen işlemlerde piyasa liderleri üzerinde ciddi bir satış baskısı hissedildi. Türk Hava Yolları (THYAO), 18,5 milyon lotluk satış ve 6,3 milyar TL'yi aşan hacmiyle en fazla açığa satış yapılan hisse oldu. Onu, 4,5 milyar TL hacimle savunma sanayii devi Aselsan (ASELS) ve 3,4 milyar TL ile Pegasus (PGSUS) takip etti. Bu dev şirketlerin yanı sıra İş Bankası ve Şişecam gibi köklü kurumların da listede üst sıralarda yer alması, büyük portföy yöneticilerinin piyasanın kısa vadeli gidişatına dair temkinli bir duruş sergilediğini gösteriyor.

Açığa satış işlemleri, yatırımcıların ellerinde bulunmayan hisseleri fiyatın düşeceği beklentisiyle ödünç alıp satması anlamına geliyor. 18 Şubat verilerine göre, BIST 50 endeksindeki işlem hacminin önemli bir bölümünü oluşturan bu işlemler, piyasadaki volatiliteyi de beraberinde getirdi. Özellikle havacılık sektöründe yoğunlaşan bu baskı, küresel petrol fiyatları veya jeopolitik risklerin yatırımcı algısı üzerindeki etkisini bir kez daha hatırlatıyor.

AÇIĞA SATIŞ VERİLERİ GEÇMİŞLE KIYASLANDIĞINDA NE SÖYLÜYOR?

Geçtiğimiz yılın aynı döneminde Borsa İstanbul 10.000 puan sınırını test ederken, açığa satış hacimleri bugünkü seviyelerin neredeyse yarısı kadardı. Bugün ulaşılan 262,69 milyar TL'lik günlük işlem hacmi, piyasanın derinleştiğini gösterse de açığa satışın toplam hacim içindeki payının artması, profesyonel yatırımcıların "yukarı adım kuralı" gibi bariyerlere rağmen düşüş ihtimalini fiyatladığını ortaya koyuyor. Örneğin Ereğli Demir Çelik (EREGL) tarafında 2,4 milyar TL'lik bir açığa satış hacmi gözlemlenirken, bu rakam geçmişteki ortalamaların oldukça üzerinde seyrediyor.

Uzmanlar, SPK'nın 2025 yılı ortalarında açığa satış yasağını tamamen kaldırmasının ardından piyasada çift yönlü hareketlerin hızlandığını belirtiyor. 14.300 puan direncinin hemen altında seyreden endekste, bu denli yüksek hacimli satışların yapılması, olası bir düzeltme hareketinin öncüsü olarak yorumlanıyor. Yatırımcı güven endeksinin Şubat ayı başında 84 seviyelerine yükselmesine rağmen, kurumsal taraftaki bu büyük hacimli açığa satış hamleleri, perakende yatırımcıyı daha dikkatli olmaya zorluyor.

AÇIĞA SATIŞ BASKISI VATANDAŞIN CEBİNİ NASIL ETKİLER?

Hisse senedi piyasalarında yaşanan bu yoğun açığa satış operasyonları, özellikle bireysel yatırımcılar için "fiyat baskısı" anlamına geliyor. THYAO gibi milyonlarca küçük yatırımcısı olan bir hissede 6 milyar TL'nin üzerinde satış yapılması, hissenin yukarı yönlü ivmesini kısıtlayarak yatırımcıların portföy değerlerini baskılıyor. Eğer bu satışlar bir geri alış (cover) ile desteklenmezse, hisse fiyatlarındaki geri çekilme derinleşebilir ve kredili işlem yapan vatandaşlar için "teminat tamamlama" (margin call) riskini doğurabilir.

Borsanın lokomotifi sayılan bankacılık ve havacılık hisselerindeki bu tablo, genel endeksin performansını da aşağı çekme potansiyeline sahip. Vatandaşlar için bu durum, BES fonlarından bireysel portföylere kadar geniş bir yelpazede getiri oranlarının düşmesine yol açabilir. Özellikle Akbank (AKBNK) ve Yapı Kredi (YKBNK) hisselerindeki toplam 5,6 milyar TL'yi bulan açığa satışlar, finans sektörüne olan kısa vadeli güvenin test edildiği bir süreci işaret ediyor.

BORSADA AÇIĞA SATIŞ MEKANİZMASI VE TARİHSEL SÜREÇ

Türkiye sermaye piyasalarında açığa satış, piyasa derinliği ve likidite açısından kritik bir araç olarak kabul ediliyor. Tarihsel olarak bakıldığında, 2020-2023 yılları arasındaki olağanüstü dönemlerde volatiliteyi kontrol etmek amacıyla defalarca kısıtlanan bu mekanizma, 2026 yılı itibarıyla daha serbest ve kurallı bir yapıda işletiliyor. Eski TCMB ve SPK yetkililerinin geçmiş açıklamalarında sıkça vurguladığı gibi, "Sağlıklı bir piyasa sadece alışlarla değil, satışlarla da dengelenir" vizyonu bugün piyasa dinamiklerini şekillendiriyor.

Geçmişte açığa satışın yasak olduğu dönemlerde işlem hacimlerinin 100 milyar TL barajını aşmakta zorlandığı görülürken, bugün 262 milyar TL'ye ulaşılması bu serbestleşmenin bir sonucu. Ancak Astor Enerji (ASTOR) gibi büyüme odaklı teknoloji ve enerji şirketlerinde bile 2,2 milyar TL'lik açığa satışın görülmesi, piyasa spekülatörlerinin artık sadece geleneksel hisseleri değil, yeni nesil devleri de hedef aldığını kanıtlıyor.

R10.net yasal uyarısı: Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır.