Google DeepMind’ın Yeni Yapay Zekâsı, Çözülememiş 13 Matematik Problemini Çözdü

Yapay zekâ teknolojilerindeki hızlı ilerleme, bilim dünyasında uzun süredir aşılamayan bazı eşiklerin geride bırakılmasını sağlıyor. Bunun son örneği matematik alanında yaşandı. Google DeepMind tarafından geliştirilen yeni bir yapay zekâ sistemi, yıllardır çözülemeyen 13 matematik problemini çözdü.

Söz konusu gelişme, yapay zekânın artık yalnızca veri işleyen bir araç değil, araştırma düzeyinde keşif yapabilen bir sistem haline geldiğini gösteriyor.

Aletheia, Erdős problemlerini taradı

Google DeepMind tarafından geliştirilen ve Gemini Deep Think altyapısı üzerine inşa edilen Aletheia adlı yapay zekâ, özellikle araştırma düzeyindeki matematik problemlerine odaklanmak üzere tasarlandı. DeepMind’ın 11 Şubat’ta yayımladığı teknik makalelere göre sistem, 20. yüzyılın en üretken matematikçilerinden Paul Erdős’ün ortaya attığı ve Thomas Bloom’un veritabanında “çözülmemiş” olarak işaretlenen 700 problemi sistematik biçimde analiz etti.

Bu tarama süreci sonunda 13 problemin çözüldüğü açıklandı. Araştırmacılara göre bunlardan dördü, gerçekten özgün ve otonom keşif niteliği taşıyor. Bu da sistemin yalnızca mevcut bilgiyi yeniden düzenlemediğini, yeni çıkarımlar üretebildiğini ortaya koyuyor.

Akademik hakemlik sürecini taklit eden sistem

Aletheia’yı önceki matematik odaklı yapay zekâ projelerinden ayıran en önemli özellik, “üret-doğrula-gözden geçir” çerçevesiyle çalışması. Bu yaklaşım, akademik hakemlik sürecini taklit edecek şekilde tasarlanmış durumda.

Sistem önce aday bir çözüm üretiyor, ardından doğal dil tabanlı bir doğrulayıcı modül çözümdeki mantık hatalarını tarıyor. Eğer problem çözülemiyorsa bunu açıkça raporlayabiliyor. Yani yalnızca sonuç üretmekle kalmıyor, başarısızlığı da tanıyabiliyor.

Aletheia’nın yalnızca kendi çıktılarıyla sınırlı kalmadığı da belirtiliyor. Google’ın paylaştığı bilgilere göre Rutgers Üniversitesi’nden matematikçi Lisa Carbone, Deep Think modunu teknik bir makaleyi incelemek için kullandı ve sistem insan hakemlerin gözünden kaçan mantıksal bir hatayı tespit etti. Bu örnek, yapay zekânın araştırma asistanı veya yardımcı hakem rolünde kullanılabileceğine işaret ediyor.

Hata oranı hâlâ yüksek

Bununla birlikte sistem kusursuz değil. İnsan uzmanlar tarafından yapılan incelemelere göre Aletheia’nın doğru çözüm olarak sunduğu sonuçların yalnızca yüzde 6,5’i “anlamlı biçimde doğru” kabul ediliyor. Kalan yanıtların bir kısmı temel mantık hataları içeriyor, bir kısmı ise problemi Erdős’ün kastettiği biçimden farklı yorumluyor.

Araştırmacılar, sistemin soruyu en kolay cevaplayabileceği biçimde yeniden yorumlama eğilimi gösterdiğini açıkça kabul ediyor. Ayrıca “bilinçdışı intihal” riski de gündeme gelmiş durumda. Modelin eğitim verilerinden öğrendiği bilgileri kaynak göstermeden yeniden üretme ihtimali, özellikle özgünlük ve atıf hassasiyeti yüksek olan matematik alanında önemli bir tartışma başlatmış durumda.

Buna rağmen, bugüne kadar çözülememiş 13 problemin çözülmüş olması, yapay zekânın araştırma kapasitesinin yeni bir eşiğe ulaştığını gösteriyor. Aletheia’nın performansı, yapay zekânın gelecekte bilimsel keşif süreçlerinde daha merkezi bir rol üstlenebileceğine işaret ediyor.

Aletheia nedir?

Aletheia, Google DeepMind tarafından geliştirilen ve araştırma düzeyindeki matematik problemlerini çözmek için tasarlanan bir yapay zekâ sistemidir.

Kaç matematik problemi çözüldü?

Sistem, Paul Erdős’e ait 700 çözülememiş problem arasından 13 tanesini çözdü. Bunlardan dördünün özgün keşif niteliğinde olduğu belirtiliyor.

Sistem tamamen güvenilir mi?

Hayır. İnsan uzmanlara göre doğru kabul edilen çözümlerin oranı yaklaşık yüzde 6,5 seviyesinde.

Aletheia insan hakemlerin yerini alabilir mi?

Şu aşamada tamamen yerini alması beklenmiyor. Ancak yardımcı hakem veya araştırma asistanı olarak kullanılabileceği düşünülüyor.